Nhiệt Độ Của Nước Ảnh Hưởng Thế Nào Đối Với Việc Pha Trà

Chắc hẳn trong mỗi chúng ta đâu đó việc uống trà đã đi sâu vào tâm trí… Hình ảnh hiện lên trong đầu rất đỗi bình dị. Hay đâu đó trên vỉa hẻ của các phố phường Hà Nội, hoặc một mảnh sau vườn, trước hiên nhà là việc các thành viên trong gia đình cùng nhau ngồi thưởng thức trà và tâm sự đôi câu. Dường như nó đã trở thành nét đặc trưng của từng vùng miễn trên lãnh thổ Việt Nam. Một chén trà thơm không chỉ chứa đựng yếu tố văn hóa mà còn cả là một nghệ thuật đơn giản, không cầu kỳ đi vào lòng người là sự cảm nhận, là cái hồn quê, là sự tinh tế.

Chắc hẳn trong mỗi chúng ta đâu đó việc uống trà đã đi sâu vào tâm trí

Tiếp nối dòng cảm xúc trên, trà có lẽ chính là thức uống ưa thích của rất nhiều người Việt Nam từ xưa đến nay. Tuy nhiên, điều gì hoặc bằng cách nào làm nên một ấm trà ngon thì không hẳn nhiều người đã nắm. Chúng ta cho rằng, tất cả các loại trà đều pha ở cùng một loại nhiệt độ giống nhau chẳng? Hãy cùng Hải Thụy tìm hiêu thực ra nhiệt độ nước pha trà như thế nào là chuẩn? 

Hầu như trong chúng ta, ai cũng đều nghĩ rằng, cách pha trà đó là chúng ta sử dụng nước nóng và trà cho vào tách, sau đó chờ vai phút rồi uống nước đó. Thực sự là, điều này gần như chính là khái niệm cơ bản của việc pha trà. Tuy nhiên, thành bại của món nước trà có ngon hay không lại nằm ở việc nhiệt độ nước khi pha. Nhiệt độ nước đóng vai trò quyết định hương vị đặc trưng chiết suất từ những lá trà. Đa phần những người yêu trà đều thuộc nằm lòng câu “nhất nước, nhì trà, tam pha, tứ ấm’. Câu này có nghĩa là nước dùng để pha trà là quan trọng hàng đầu, sau đó mới đến bản thân trà, rồi mới đến cách pha và ấm dùng để pha.

Nhiệt độ nước đóng vai trò quyết định hương vị đặc trưng chiết suất từ những lá trà

Chọn nhiệt độ nước thế nào để pha trà theo đúng chuẩn chuyên gia?

Chắc hẳn ai cũng biết các bước pha trà cơ bản, là trà khô được hãm bằng nước sôi trong ấm và rót ra chén thưởng thức. Dĩ nhiên, việc pha trà không quá phức tạp đến mức bạn phải thực sự là một chuyên gia trong nghề, nhưng chắc chắn cũng không phải chỉ đơn giản là thao tác ngâm trà trong ấm.

Tất nhiên với mỗi nhiệt độ khác nhau, sẽ thích hợp với độ nóng bao nhiêu. Trà đen hoặc trà ô long già sẽ ngon khi pha trong nước vừa sôi tới vì hai loại trà này cần nhiệt độ cao để phá vỡ các kết cấu và phát tán hương vị. Nhưng ngược lại, với các loại trà có hương vị thuần khiết hơn như trà xanh, trà ô long tươi thì nên dùng nước nguội hơn. Thánh trà Lục Vũ đã mô tả cách xác định nhiệt độ nước pha trà: “Nước sôi, bọt như mắt cá, nghe hơi có tiếng, ấy là lần sôi thứ nhất; thành nồi bọt bám tựa suối xiết tuôn châu, ấy là lần sôi thứ hai; còn khi nước đã sùng sục như sóng vỗ mây đùn, thì là lần sôi thứ ba rồi vậy. Để lâu nước già, không dùng được nữa.”

Chọn nhiệt độ nước thế nào để pha trà theo đúng chuẩn chuyên gia

Ngày nay, việc xác định nhiệt độ nước sôi đã quá dễ dàng với chúng ta. Tuy nhiên, vào trước thế kỷ 17 thì người xưa dựa vào hình thái của nước đang đun mà phán đoán nhiệt độ. Tiếp theo câu chuyện của Lục vũ, Ông chỉ ra nước đun sôi bao gồm có 3 giai đoạn: Giai đoạn đầu tiên thì bọt nước như mắt cá hay chúng ta thấy và gọi đó là dạng trạng thái sủi tăm, lúc này nhiệt độ rơi vào khoảng 80-90°C, giai đoạn thứ hai mà Lục Vũ tả là ‘nổi bọt suối xiết tuôn châu’ hay sủi lăn tăn, là giai đoạn nước có nhiệt độ khoảng 90-95°C, cuối cùng là khi nước sôi như ‘sóng vỗ mây đùn’, thì đã vừa đạt 100°C hay còn nói là sôi hoàn toàn. Và dĩ nhiên, ông cũng khẳng định nếu nếu còn để lâu hơn nữa thì chỉ có đổ nước đi, chứ không dùng để pha trà được nữa.

Ngày nay, việc xác định nhiệt độ nước sôi đã quá dễ dàng với chúng ta

Từ đó, chúng ta thấy được việc tùy thuộc vào từng loại trà, mà cần sử dụng nước sôi với nhiệt độ tương thích ra sao, để khi pha chế có thể khơi dậy đầy đủ hương vị thơm ngon của trà. Qua đây, chúng ta thấy được sự quan trọng của nhiệt độ nước khi pha trà. Với một số loại trà, nếu chúng ta không nắm nguyên tắc này chẳng hạn khi pha với nước quá nóng sẽ làm trà bị “cháy”, làm cho trà bị đắng chát và mất đi các hương vị tinh tế. Nhưng thay vì đó, trong trường hợp với một số loại trà khác nước quá nguội cũng sẽ làm hương vị trà yếu đi rất nhiều vì các hợp chất trong trà không được hòa tan.

Tùy thuộc vào từng loại trà, mà cần sử dụng nước sôi với nhiệt độ tương thích ra sao

Loại cây trồng thuộc dạng cây bụi có màu xanh gọi là Camellia sinensis chính là cây chè. Trà được sản xuất từ giống cây này. Có 5 bước cơ bản để chế biến trà đó là thu hái, phơi cho héo, sau đó lăn, tiếp là oxy hóa và cuối cùng là nung. Từ đó, trà cũng có thể được chia thành năm loại cơ bản gồm trà đen, trà xanh, trà ô long, trà trắng và trà phổ nhĩ. Mỗi loại trà đều mang trong mình một hương vị đặc trưng khác nhau, cùng những lợi ích cho sức khoẻ vì cũng tùy thuộc vào cách thức sản xuất khác nhau. Thời tiết, Khí hậu mỗi vùng miền và điều kiện đất đai cũng nhưu quá trình oxy hóa làm cho nước bốc hơi ra khỏi lá và lá hấp thụ nhiều oxy từ không khí… Tất cả những điều trên đều đóng vai trò quyết định đặc tính hương vị cho từng dòng trà.

Loại cây trồng thuộc dạng cây bụi có màu xanh gọi là Camellia sinensis chính là cây chè

Lần theo nguồn gốc ban đầu của cây chè, thì chúng được trồng ở Châu Á cách đây hơn 2000 năm và dần dần cho đến thời nay thì có lẽ gần như trở thành món nước uống đứng thứ hai trên thế giới về sự tiêu thụ, chỉ xếp sau Cafe chẳng hạn. Vì cây chè được trồng ở các khu vực có độ cao khác nhau, hầu như các loại trà cao cấp được thu hái bằng tay và lấy trên 2.000 lá để làm cho một pound trà (453g) khô. Nhưng với công nghệ hiện đại ngày này, các nhà nghiên cùng các vựa trồng chè cũng có thể phát triển nuôi trồng những cây chè tại các cánh đồng phẳng và ở độ cao thấp hơn, dễ thu hoạch hơn.

Dựa trên thành phần của trà, bài viết xin được chia sẻ 5 loại trà sau đây, tương ứng với mỗi loại trà lại yêu cầu nhiệt độ nước sôi khác nhau để có được đầy đủ nhất hương vị thơm ngon và phát huy lợi ích từng loại.

1. Trà trắng (white tea): Được làm từ những búp lá non của cây chè. Để pha trà trắng thì nhiệt độ thích hợp nằm vào khoảng 75 độ C. Tức là sau khi nước đun sôi chúng ta nên để nguội khoảng 10 phút, hoặc nếu đun lại nước nguội thì khi nhìn thấy những bong bong nhỏ cỡ 3mm ở mép bình đun là nước vừa “chín tới” rồi. Nước quá nóng sẽ làm nát lá trà, tạo vị nồng vì lá trà bị nấu chín quá mức.

Nhiệt độ pha trà trắng

2. Trà xanh (green tea): Một loại trà phổ biến nhất ở Việt Nam và các nước Đông Nam Á. Phần lớn trà xanh và trà đen được phơi sấy từ những lá bánh tẻ của cây chè. Sức chịu nhiệt của lá trà bánh tẻ cao hơn búp chè non, do đó nhiệt độ pha trà xanh cũng cao hơn so với khi chúng ta pha trà trắng. Nếu bạn đun sôi lại nước nguội, thì khi nhìn thấy những bong bong nhỏ từ mép bình nổi lên mặt nước, thì là nước đang vào độ sôi 80 độ C, có thể để pha trà luôn hoặc chờ nước sôi hẳn. Các loại trà sen trà nhài là trà xanh ướp hương, nên các bạn có thể pha với nhiệt độ như trên. Lưu ý : nhiệt độ để pha trà xanh Nhật Bản (matcha) thấp hơn một chút, khoảng 65-80 độ.

Nhiệt độ pha trà xanh

3. Trà Ô Long (Oolong tea): Lá trà sau khi thu hái thì được đem đi phơi và lên men trước khi chế biến bằng cách cuộn lại. Mức độ lên men có thể nằm trong khoảng từ 8% đến 85% tùy từng loại. Cách pha trà truyền thống của Trung Quốc còn phụ thuộc vào từng loại trà và khẩu vị từng người, nhưng nhìn chung nhiệt độ thích hợp để pha trà Ô Long là trên 90 độ C, khi nước vừa sôi già, những bong nước lớn 5mm bắt đầu nổi lên bề mặt.

Nhiệt độ pha trà oolong

4. Trà đen (Black tea): Loại trà này phổ biến nhất bên phía các nước Châu Âu. Có giả thuyết cho rằng từ “đen” không hề ám chỉ màu sắc nhưng là để diễn tả sự mạnh mẽ trong hương vị của loại trà này và thời gian bảo quản khá lâu của loại trà này. Một sự thú vị mà ít người biết, rằng trà đen chính là hồng trà – cái tên này được người Trung Quốc đặt dựa vào màu đỏ hồng của nước trà. Hầu như các loại trà đen cần nhiệt độ sôi hoàn toàn tức là 100 độ C để chiết suất ra hết hương thơm và mùi vị. Tuy nhiên một số loại trà cao cấp như Darjeelings được khuyến khích pha với nhiệt độ thấp hơn, khoảng 80-90 độ

Nhiệt độ pha trà đen

5. Trà phổ nhĩ: để pha trà phổ nhĩ đúng điệu thì đầu tiên chúng ta sẽ phải làm bước tráng trà, bước này nhằm mục đích đánh thức trà. Sau khi tráng trà, bạn cho nước sôi khoảng 80 – 95 độ C vào ấm. Không nên ủ lâu, chỉ khoảng 1 phút là có thể rót trà ra. Mỗi lần chỉ rót 1 nửa, giữ lại nước trong ấm để hương thơm lan tỏa hết. Khi nước trà Phổ Nhĩ trong, nhạt dần thì cho nước sôi, để trong 30 phút là có thể rót ra thưởng thức. Đây chính là nước trà chứa đựng tinh hoa của loại trà đắt đỏ nổi tiếng này.

Nhiệt độ pha trà phổ nhĩ

Đã có quá nhiều nghiên cứu cho thấy lợi ích từ việc uống trà. Trà giúp làm chậm đi sự già cỗi của tế bào, hạn chế sự lắng đọng cholesterol và xơ hóa mạch máu, làm giảm nguy cơ tai biến mạch máu não. Chất gallotanin trong trà ngăn chặn sự thoái hóa và kích thích quá trình phục hồi của tế bào thần kinh. Việc uống trà thường xuyên giúp giảm 50% nguy cơ ung thư dạ dày, 40% nguy cơ ung thư da (tỷ lệ này có thể lên đến 70% nếu uống trà với chanh).

Đã có quá nhiều nghiên cứu cho thấy lợi ích từ việc uống trà

Mỗi loại trà có một mức nhiệt độ “đúng”. Khi trà được pha, tannin, axit amin và các hợp chất hương vị được giải phóng khỏi lá. Một số loại trà cần ít nhiệt hơn, trong khi những loại khác lại cần nhiều hơn để tối đa hóa các đặc tính đặc biệt của chúng. Pha ở nhiệt độ nước tối ưu cho mỗi loại trà cho phép các hợp chất được giải phóng một cách cân bằng và dẫn đến trà hương vị tuyệt vời.

Nhiệt độ nước quá nóng sẽ làm phân hủy tanin và phá hủy các hợp chất mong đợi trong trà. Nhiệt độ nước cũng có thể làm cháy các lá trà vốn nhạy cảm làm cho nước trà pha ra đắng chát, mất cân bằng. Đặc biệt là trà xanh và trà trắng càng dễ bị cháy khi tiếp xúc với nước nóng. Một phương pháp để tránh gây sốc cho trà là rửa lá trà trong nước lạnh trước khi pha hoặc đổ nước nóng lên thành ấm, cốc pha trà, tránh tiếp xúc trực tiếp với lá.

Pha ở nhiệt độ nước tối ưu cho mỗi loại trà cho phép các hợp chất được giải phóng một cách cân bằng và dẫn đến trà hương vị tuyệt vời

Mặc khác, bạn cũng không thể pha trà ở nhiệt độ nước quá lạnh. Các chất tương tự bị phá hủy trong nước quá nóng lại không thể hòa tan trong nước quá lạnh. Trà pha ra chắc chắn sẽ thiếu cân bằng và đơn giản là không có nhiều hương vị. Một thời gian ngâm lâu hơn có thể bù đắp, nhưng chỉ một chút.

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận